Co-funded by the European Union (LIFE14 CCA/GR/000928)

Κύρια αποτελέσματα του έργου LIFE ADAPT2CLIMA σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία

Ο κύριος στόχος του έργου LIFE ADAPT2CLIMA είναι να ενισχύσει τη γνώση σχετικά με τις αναμενόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους γεωργικούς τομείς της Σικελίας, της Κύπρου και της Κρήτης. Η μεθοδολογία εκτίμησης των επιπτώσεων βασίζεται στη χρήση μιας σειράς κλιματικών, υδρολογικών και αγρονομικών μοντέλων προσομοίωσης.

Η αξιολόγηση βασίστηκε στις μέσες κλιματικές προβολές σύμφωνα με δύο μελλοντικά κλιματικά σενάρια, το RCP8.5 και το RCP4.5. Το RCP8.5 είναι ένα σενάριο αναφοράς με καμία συγκεκριμένη πολιτική για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου, το οποίο αντιπροσωπεύει τις υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με τα υπόλοιπα σενάρια. Το RCP4.5 είναι ένα σενάριο το οποίο προβλέπει την εφαρμογή πολιτικών για τη σταθεροποίηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και θεωρείται ένα μετριοπαθές σενάριο σε σχέση με τα υπόλοιπα σενάρια.  

Η επιλεγμένη μελλοντική περίοδος είναι το 2031-2060 η οποία μπορεί χρησιμοποιηθεί για το μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για την προσαρμογή. Επιπρόσθετα, εξετάστηκαν ακραία κλιματικά σενάρια (ξηρό, υγρό, θερμό, ψυχρό), προκειμένου τα αποτελέσματα να χρησιμοποιηθούν για βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό προσαρμογής από τους αγρότες, σε περίπτωση που ακραίες κλιματολογικές συνθήκες παρατηρηθούν στο εγγύς μέλλον.

Στη συνέχεια παρέχονται περιληπτικά τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία:

Μελλοντικές κλιματικές προβλέψεις

Ενδιάμεσες επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα νερού και τη ξηρασία

Ενδιάμεσες επιπτώσεις στην απόδοση των καλλιεργειών

Συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα του έργου, μπορεί κάποιος να επισκεφτεί την ιστοσελίδα του εργαλείου ADAPT2CLIMA όπου όλα τα αποτελέσματα παρουσιάζονται μέσω διαδραστικών χαρτών, γραφημάτων και πινάκων, ή, να διαβάσει τις αντίστοιχες εκθέσεις των δράσεων C.3 και C.4 του έργου.

Μελλοντικές κλιματικές προβλέψεις

Οι κλιματικοί δείκτες υπολογίστηκαν με τη χρήση δεδομένων περιοχικού κλιματικού μοντέλου (ΗadGEM2-ES/RCA4) με χωρική ανάλυση 12km. Το παρόν κλίμα καλύπτει την περίοδο 1971-2000 και χρησιμοποιήθηκε ως περίοδος αναφοράς για τη σύγκριση με τις μελλοντικές κλιματικές προβολές για την περίοδο 2031-2060. Οι μελλοντικές προβολές βασίστηκαν στα μελλοντικά σενάρια εκπομπών RCP4.5 και RCP8.5

Στη συνέχεια παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα των εκτιμόμενων αλλαγών στους σχετικούς με τη γεωργία κλιματικούς δείκτες για την Κρήτη, την Κύπρο και τη Σικελία. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφτείτε τη σχετική ενότητα του εργαλείου ADAPT2CLIMA ή να δείτε τη σχετική έκθεση της Δράσης 3 του έργου.  

Κύπρος

Στην Κύπρο αναμένεται αύξηση στην μέση εποχιακή θερμοκρασία για όλες τις εποχές του έτους με βάση το σενάριο RCP4.5, που θα φτάσει τους 2°C για το χειμώνα, 3°C για το καλοκαίρι και 2.4°C για τις μεταβατικές περιόδους. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται μεγαλύτερες αυξήσεις καθόλη τη διάρκεια του έτους, που θα φτάσουν τους 2.3 °C για το χειμώνα, 3.8°C για το καλοκαίρι και 3°C για τις μεταβατικές περιόδους. Οι αυξήσεις στις μέσες εποχιακές θερμοκρασίες θα συνοδεύονται με αυξήσεις στη μέση ελάχιστη χειμερινή και μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία.

Σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5, η μέση μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία αναμένεται να αυξηθεί περίπου 2.5°C στις παράκτιες περιοχές, 2.8°C στις περιοχές με μέτριο υψόμετρο (200-700m) και στις ηπειρωτικές περιοχές του νησιού και 3.1°C στις περιοχές με υψηλό υψόμετρο (>700m). Σε ότι αφορά στο σενάριο RCP8.5, αναμένονται υψηλότερες αυξήσεις 3.2 °C και 3.7°C, στις παράκτιες και στις υπόλοιπες περιοχές του νησιού, αντίστοιχα. Οι αλλαγές στη μέση ελάχιστη χειμερινή θερμοκρασία σύμφωνα με το RCP4.5, θα είναι περίπου 2.0°C στις δυτικές, νότιες και νοτιοανατολικές περιοχές και 1.6°C στις ορεινές περιοχές. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται αυξήσεις 2.5°C στις παράκτιες νότιες και νοτιοανατολικές περιοχές, 2.3°C στις ηπειρωτικές, μέτριου υψομέτρου και δυτικές περιοχές και περίπου 2.0°C στις περιοχές με υψηλό υψόμετρο.

Σε ότι αφορά στην ολική ετήσια βροχόπτωση, μειώσεις έως 10% αναμένονται με βάση το σενάριο RCP4.5 στις νότιες και νοτιοανατολικές περιοχές, ενώ σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται μειώσεις περίπου 10% στις δυτικές και ορεινές περιοχές και 15% στις υπόλοιπες περιοχές του νησιού.

Όσον αφορά στις εποχιακές μεταβολές της βροχόπτωσης, σύμφωνα με το RCP8.5, προβλέπονται μικρές αυξήσεις έως 10% της χειμερινής βροχόπτωσης στις δυτικές παράκτιες περιοχές, ενώ κατά τη διάρκεια της άνοιξης αναμένονται μειώσεις περίπου 20% σε όλο το νησί. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, σύμφωνα και με τα δύο σενάρια, αναμένονται μειώσεις σε ολόκληρο το νησί, με τις μέγιστες μειώσεις να παρατηρούνται στις δυτικές περιοχές (60%) σύμφωνα με το RCP4.5 και στις νότιες και νοτιοανατολικές  περιοχές (50%) σύμφωνα με το RCP8.5.

   
   
   

 

Εικόνα 1: Παρόν κλίμα (αριστερή στήλη) και διαφορές στο μέλλον (δεξιά στήλη) σε: μέση μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία (πάνω σειρά), μέση ελάχιστη θερμοκρασία (μεσαία σειρά) και ολική ετήσια βροχόπτωση (κάτω σειρά) σύμφωνα με το ακραίο σενάριο RCP8.5.

Κρήτη

Στην Κρήτη σύμφωνα με το σενάριο RCP4.5, αναμένεται αύξηση στη μέση εποχιακή θερμοκρασία για όλες τις εποχές του έτους, που θα φτάσει τους 2°C  το φθινόπωρο και το χειμώνα, 2.2°C την άνοιξη και 3.2°C το καλοκαίρι. Με βάση το RCP8.5, υψηλότερες αυξήσεις αναμένονται σε ολόκληρο το νησί. Οι αυξήσεις αυτές προβλέπεται να είναι έως 2.0°C το χειμώνα, 3.7°C το καλοκαίρι και 2.7°C για την άνοιξη και το φθινόπωρο. 

Οι αυξήσεις στις μέσες εποχιακές θερμοκρασίες θα συνοδεύονται με αυξήσεις στη μέση ελάχιστη χειμερινή και μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία. Η μέση μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία αναμένεται να αυξηθεί έως 2.6°C και 3.2°C στις βόρειες περιοχές του νησιού, σύμφωνα με τα σενάρια RCP4.5 και RCP8.5, αντίστοιχα. Στο νότιο τμήμα και στις ορεινές περιοχές (>800m), οι αυξήσεις θα φτάνουν τους 3.2°C και 3.6°C, σύμφωνα με τα RCP4.5 και 8.5, αντίστοιχα. Η μέση ελάχιστη χειμερινή θερμοκρασία και για τα δύο σενάρια εκπομπών, προβλέπεται να αυξηθεί 1.5 και 2.0°C σε ολόκληρο το νησί.

Όσον αφορά στην ολική ετήσια βροχόπτωση, αναμένονται μειώσεις στα ανατολικά και κεντρικά τμήματα του νησιού, έως 18% και 15%, για τα σενάρια RCP4.5 και RCP8.5, αντίστοιχα. Επίσης, σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται αυξήσεις στην ολική βροχόπτωση έως και 10% κυρίως στα βορειοδυτικά τμήματα του νησιού.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του μοντέλου για το RCP4.5, παρατηρούνται μικρές αλλαγές (-5% έως +5%) στη χειμερινή βροχόπτωση στο μεγαλύτερο τμήμα του νησιού, με εξαίρεση το βορειοανατολικό και νοτιοανατολικό τμήμα, με αυξήσεις περίπου έως 10%. Η ίδια περίπου εικόνα παρατηρείται και στο σενάριο RCP8.5, με μικρές μειώσεις της χειμερινής βροχόπτωσης στις νοτιοανατολικές περιοχές και αυξήσεις στις βορειοδυτικές περιοχές του νησιού. Κατά τη διάρκεια της άνοιξης, μειώσεις 10-30% αναμένονται σύμφωνα με το RCP4.5, ενώ για το RCP8.5 μικρές αλλαγές παρατηρούνται σε ολόκληρο το νησί με εξαίρεση κάποιες κεντρικές και ανατολικές περιοχές. Τέλος, όσον αφορά στην καλοκαιρινή βροχόπτωση, μειώσεις έως 60%  αναμένονται στο βόρειο τμήμα του νησιού, σύμφωνα με το σενάριο RCP4.5. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται μειώσεις από 10 έως 40%.  

   
   
   

 

Εικόνα 2: Παρόν κλίμα (αριστερή στήλη) και διαφορές στο μέλλον (δεξιά στήλη) σε: μέση μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία (πάνω σειρά), μέση ελάχιστη θερμοκρασία (μεσαία σειρά) και ολική ετήσια βροχόπτωση (κάτω σειρά) σύμφωνα με το ακραίο σενάριο RCP8.5.

Σικελία

Στη Σικελία σύμφωνα με το σενάριο RCP4.5, αναμένεται αύξηση στη μέση εποχιακή θερμοκρασία για όλες τις εποχές του έτους, που θα φτάσει τους 2°C  το φθινόπωρο και το χειμώνα, 2.4°C την άνοιξη και 3.2°C το καλοκαίρι. Με βάση το ακραίο σενάριο RCP8.5, υψηλότερες αυξήσεις αναμένονται σε ολόκληρο το νησί. Οι αυξήσεις αυτές προβλέπεται να είναι έως 2.0°C το χειμώνα, 3.2°C την άνοιξη, 3.8°C το καλοκαίρι και 2.6°C το φθινόπωρο.

Οι αυξήσεις στις μέσες εποχιακές θερμοκρασίες θα συνοδεύονται με αυξήσεις στη μέση ελάχιστη χειμερινή και μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία. Πιο συγκεκριμένα, η μέση μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία σύμφωνα με το RCP4.5, αναμένεται να αυξηθεί έως 3.2°C στις κεντρικές περιοχές, και έως 3.6°C στις ίδιες περιοχές στο σενάριο RCP8.5. Όσον αφορά στη μέση ελάχιστη χειμερινή θερμοκρασία σύμφωνα με το RCP4.5, αναμένονται αυξήσεις έως 1.4°C στις κεντρικές και 1.8°C στις παράκτιες περιοχές. Σύμφωνα με το ακραίο σενάριο RCP8.5, αυτές οι αυξήσεις θα φτάσουν τους 1.5 και 1.9°C, αντίστοιχα.

Σε ότι αφορά στην ετήσια ολική βροχόπτωση, οι μεγαλύτερες μειώσεις αναμένονται στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, ενώ μικρές αλλαγές έως 5% στο υπόλοιπο νησί, σύμφωνα και με τα δύο μελλοντικά σενάρια.   

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ανά εποχή, το χειμώνα με βάση το RCP4.5, στο μεγαλύτερο μέρος των κεντρικών και ανατολικών περιοχών αναμένεται μείωση έως 5%, ενώ στο υπόλοιπο νησί δεν βρέθηκαν καθόλου μεταβολές. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται μειώσεις 3-10% στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού. Κατά τη διάρκεια της άνοιξης, σύμφωνα με το RCP4.5, αναμένονται μειώσεις 10-25% σε ολόκληρο το νησί. Σύμφωνα με το RCP8.5, οι μειώσεις αυτές θα κυμαίνονται μεταξύ 5% και 20%.

Τέλος, σύμφωνα με το σενάριο RCP4.5 κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το  μοντέλο προβλέπει αύξηση έως 10% στα κεντρικά και νότια τμήματα και μειώσεις έως 40% στις υπόλοιπες περιοχές. Σύμφωνα με το RCP8.5, με εξαίρεση τις ανατολικές παράκτιες περιοχές, οι αλλαγές κυμαίνονται από 0 έως -20 %.

   
   
   

 

Εικόνα 3: Παρόν κλίμα (αριστερή στήλη) και διαφορές στο μέλλον (δεξιά στήλη) σε: μέση μέγιστη καλοκαιρινή θερμοκρασία (πάνω σειρά), μέση ελάχιστη θερμοκρασία (μεσαία σειρά) και ολική ετήσια βροχόπτωση (κάτω σειρά) σύμφωνα με το ακραίο σενάριο RCP8.5.

Ενδιάμεσες επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα νερού και τη ξηρασία

Στο πλαίσιο του έργου ADAPT2CLIMA αναπτύχθηκαν υδρολογικά μοντέλα ώστε να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους υδατικούς πόρους επιλεγμένων (πιλοτικών) περιοχών σε Κύπρο, Κρήτη και Σικελία. Συγκεκριμένα, η διαθεσιμότητα των υπόγειων υδατικών πόρων αξιολογήθηκε για τη μελλοντική περίοδο 2031-2060 με βάση το πιο ξηρό έτος (το έτος με τη χαμηλότερη βροχόπτωση) όπως αυτό προβλέφθηκε από περιοχικό κλιματικό μοντέλο. Δύο κλιματικά σενάρια αξιολογήθηκαν:  το σενάριο σταθεροποίησης (RCP 4.5) και το ακραίο σενάριο (RCP 8.5). Η αξιολόγηση της διαθεσιμότητας των υδατικών πόρων βασίστηκε στις τρέχουσες γεωργικές πρακτικές (π.χ. πρακτικές άρδευσης και λίπανσης).

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα φαινόμενα ξηρασίας αξιολογήθηκαν σε Κρήτη, Κύπρο και Σικελία κυρίως σε περιοχές όπου απαντώνται αρδευτικά φράγματα. Η αξιολόγηση των φαινομένων ξηρασίας βασίζεται στο δείκτη ξηρασίας SPEI ο οποίος υπολογίζεται με βάση δεδομένα βροχόπτωσης και δυνητικής εξατμισοδιαπνοής. Ο δείκτης συσχετίζεται με τη διαθεσιμότητα νερού σε επιφανειακά υδάτινα σώματα (http://spei.csic.es/home.html). Αρνητικές τιμές του δείκτη υποδηλώνουν γεγονότα ξηρασίας ενώ στον Πίνακα 1 παρουσιάζεται πιο λεπτομερής ταξινόμηση των τιμών του δείκτη.

Πίνακας 1 Κατηγοροποίηση SPEI

SPEI

Κατηγοροποίηση περιόδου

SPEI ≥ 2

Εξαιρετικά υγρή

1.5 ≤ SPEI < 2

Έντονα υγρή

1 ≤ SPEI < 1.5

Μέτρια υγρή

-1 < SPEI < 1

Ουδέτερη

-1.5 < SPEI ≤ -1

Έντονα ξηρή

-2 < SPEI ≤ -1.5

Πολύ ξηρή

SPEI ≤ -2

Έντονα ξηρή

 

Στη συνέχεια παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα της αξιολόγησης των μελλοντικών υδρολογικών συνθηκών που σχετίζονται με τη γεωργία. Λεπτομερής ανάλυση των μελλοντικών υδρολογικών συνθηκών για όλες τις περιοχές παρουσιάζονται στο Παραδοτέο C4.1 αλλά και στη σχετική ενότητα του εργαλείου ADAPT2CLIMA.

Κρήτη

Μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτων

 

Σχήμα 1 Πιλοτικές περιοχές στο νησί της Κρήτης

 

 

Κάμπος Μεσσαράς

Ο κάμπος Μεσσαράς (Σχήμα 1) είναι μια σημαντική γεωργική περιοχή της Ελλάδας η οποία παρουσιάζει έλλειμμα στα υπόγεια υδατικά της αποθέματα καθώς και φαινόμενα  νιτρορύπανσης. Η προσομοίωση της υπόγειας ροής, με βάση και τα δύο κλιματικά σενάρια, είχε ως αποτέλεσμα τη μέση μείωση της στάθμης των υπόγειων υδάτων κατά 6-7m και 12m στο τέλος της υγρής και ξηρής περιόδου, αντίστοιχα, του πιο ξηρού έτους κατά τη μελλοντική περίοδο 2031-2060.

Κάμπος Χανίων

Ο υδροφορέας στον κάμπο Χανίων (Σχήμα 1) χαρακτηρίζεται ως ικανοποιητικός σε σχέση με την ποιότητα και την ποσότητα των υπόγειων υδάτων, ωστόσο λόγω των έντονων γεωργικών δραστηριοτήτων στην περιοχή απαιτείται η υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης των υπόγειων υδάτων. Η προσομοίωση της υπόγειας ροής υπέδειξε επιπλέον πτώση της στάθμης του υπόγειου νερού κατά 4m με βάση και τα δύο κλιματικά σενάρια. Στην περιοχή της Αγυιάς, μια σημαντική γεωργική περιοχή στον κάμπο Χανίων, αναμένεται υψηλότερη πτώση (~ 8m).

 

Εξέλιξη του Δείκτη Ξηρασίας

Στο νησί της Κρήτης, ο δείκτης SPEI εκτιμήθηκε στις πηγές της Αγυιάς και στο φράγμα Φανερωμένης και παρατηρήθηκε αρνητική τάση του δείκτη και στις δύο περιοχές (Σχήματα 2 και 3). Στο φράγμα Φανερωμένης, η εξέλιξη του δείκτη SPEI για την περίοδο 2031-2060 δεν δείχνει περαιτέρω επιδείνωση της διαθεσιμότητας επιφανειακών υδάτων, ωστόσο αυτό δεν ισχύει για την περίοδο 2070-2098. Στην περιοχή της Αγυιάς, η εξέλιξη του SPEI υποδεικνύει ότι την περίοδο 2031-2060 η διαθεσιμότητα νερού θα επηρεαστεί αρνητικά.

(a)   RCP 4.5

(b)              RCP 8.5

 Σχήμα 2 Εξέλιξη του δείκτη SPEI στην περιοχή του φράγματος Φανερωμένης

(a)   RCP 4.5

(b)              RCP 8.5

Σχήμα 3 Εξέλιξη του δείκτη SPEI στην περιοχή των πηγών Αγυιάς

 

Κύπρος

 

Μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτων

 

Σχήμα 4 Πιλοτικές περιοχές στην Κύπρο

 

Πιλοτική περιοχή Κίτι (Λάρνακας)

Στην πιλοτική περιοχή του Κιτίου, η υπερεκμετάλλευση οδήγησε σε υποβάθμιση της ποσότητας και της ποιότητας των υπόγειων υδάτων τις τελευταίες δεκαετίες. Η προσομοίωση της υπόγειας ροής υπέδειξε επιπλέον πτώση της στάθμης των υπογείων υδάτων περίπου 1m κατά το πιο ξηρό έτος στη μελλοντική περίοδο 2031-2060. Το φαινόμενο της διείσδυσης θαλασσινού νερού είναι επίσης σημαντικό και καταδεικνύει την ανάγκη για πρόσθετα μέτρα μετριασμού

 

Πιλοτική περιοχή Πέγεια (Πάφος)

Η πιλοτική περιοχή Πέγεια είναι γνωστή περιοχή καλλιέργειας μπανάνας και εσπεριδοειδών. Ο υδροφορέας αντιμετωπίζει προβλήματα υπεράντλησης και διείσδυσης θαλασσινού νερού. Με βάση την προσομοίωση της υπόγειας ροής, υπό τα δύο κλιματικά σενάρια που αξιολογήθηκαν δεν προβλέπεται πρόσθετη πίεση στη διαθεσιμότητα των υπόγειων υδάτων, ωστόσο τα τοπικά φαινόμενα διείσδυσης θαλασσινού νερού επιβάλλουν την ανάγκη για καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων της περιοχής.

 

Πιλοτική περιοχή Ξυλοφάγου (Λάρνακας)

Η πιλοτική περιοχή Ξυλοφάγου αντιμετωπίζει προβλήματα υπεράντλησης τα τελευταία 45 έτη, τα οποία έχουν οδηγήσει σε διείσδυση του θαλασσινού νερού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων της υπόγειας ροής, δεν προβλέπεται σημαντική διακύμανση στη μέση στάθμη των υπόγειων υδάτων στην πιλοτική περιοχή Ξυφοφάγου. Ωστόσο, σε ορισμένες ευάλωτες περιοχές, ενδέχεται να παρατηρηθεί επιπλέον μείωση της στάθμης κατά 0,8m, υποδεικνύοντας την ανάγκη για πρόσθετα μέτρα.

 

Πιλοτική περιοχή Αχέλεια (Πάφος)

Η πιλοτική περιοχή Αχέλεια χαρακτηρίζεται ως ικανοποιητική από άποψη ποιότητας και ποσότητας υπόγειων υδάτων. Με βάση τα μελλοντικά κλιματικά σενάρια, η μέση στάθμη των υπόγειων υδάτων δεν αναμένεται να διαφοροποιηθεί σημαντικά. Ωστόσο, η υπεράντληση η οποία ήδη ασκείται σε συγκεκριμένες περιοχές του υδροφορέα επιτάσσει την ανάγκη για λήψη μέτρων.

 

Εξέλιξη του Δείκτη Ξηρασίας

Ο δείκτης SPEI εκτιμήθηκε σε αντιπροσωπευτικές περιοχές όπως στα φράγματα του Ασπρόκρεμμου, Κιτίου και Κουρή, στους ταμιευτήρες των οποίων συλλέγεται νερό το οποίο χρησιμοποιείται για άρδευση. Κατά τα ξηρά έτη, η αποθηκευτικότητα των ταμιευτήρων μειώνεται σημαντικά. Στα Σχήματα 5-7 παρουσιάζεται η εξέλιξη του δείκτη SPEI στις συγκεκριμένες περιοχές για την περίοδο 1972-2098. Πτωτική τάση παρατηρείται σε όλες τις περιοχές, υποδεικνύοντας πιο συχνές και έντονες περιόδους ξηρασίας υπό τα δύο κλιματικά σενάρια. 

(a)    RCP 4.5

(b)               RCP 8.5

Σχήμα 5 Εξέλιξη του δείκτη SPEI στην περιοχή του φράγματος του Ασπρόκρεμμου

(a)    RCP 4.5

(b)               RCP 8.5

Σχήμα 6 Εξέλιξη του δείκτη SPEI στην περιοχή του φράγματος του Κιτίου

(a)    RCP 4.5

(b)               RCP 8.5

Σχήμα 7 Εξέλιξη του δείκτη SPEI στην περιοχή του φράγματος του Κουρή

Σικελία

 

Μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτων

Πιλοτική περιοχή Trapani

Στην πιλοτική περιοχή Trapani, η ανεξέλεγκτη εκμετάλλευση των υπόγειων υδατικών αποθεμάτων τα τελευταία χρόνια είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική πτώση της στάθμης των υπόγειων υδάτων και τη διείσδυση θαλασσινού νερού. Τα αποτελέσματα της προσομοίωσης της υπόγειας ροής υπέδειξαν επιπλέον μείωση της στάθμης των υπογείων υδάτων περίπου κατά 1-2m και για τα δύο κλιματικά σενάρια, υποδεικνύοντας την ανάγκη για πρόσθετα μέτρα μετριασμού.

Πιλοτική περιοχή Enna

Η πιλοτική περιοχή Enna βρίσκεται στην κοιλάδα Dittaino στις επαρχίες Enna και Catania. Η αυξημένη ζήτηση νερού για οικιακές, γεωργικές και βιομηχανικές χρήσεις έχει οδηγήσει στην υπερεκμετάλλευση του υδροφορέα. Τα αποτελέσματα της προσομοίωσης της υπόγειας ροής για το μελλοντικό πιο ξηρό έτος υπό τα δύο κλιματικά σενάρια υπέδειξαν επιπλέον πτώση στάθμη των υπόγειων υδάτων κατά 0,5m.

(a)    RCP 4.5

(b)    RCP 8.5

Σχήμα 9 Εξέλιξη του δείκτη SPEI στην περιοχή του φράγματος Poma

Ενδιάμεσες επιπτώσεις στην απόδοση των καλλιεργειών

Για κάθε καλλιέργεια, τόσο ετήσια όσο και πολυετή, οι αποδόσεις αξιολογήθηκαν αρχικά θεωρώντας διαφορετικές ημερομηνίες σποράς (για το σιτάρι, κριθάρι, ντομάτα και πατάτα) ή διάρκεια κύκλου καλλιέργειας (για το αμπέλι και την ελιά), έτσι ώστε να βρεθεί η καλύτερη στρατηγική για την παρούσα περίοδο. Για την εκτίμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, τα αντίστοιχα αποτελέσματα για τη μελλοντική περίοδο συγκρίθηκαν με αυτά της παρούσας περιόδου.

Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται ως μέσος όρος σε επίπεδο νησιού. Οι μεταβολές στην απόδοση των καλλιεργειών μεταξύ της παρούσας και μελλοντικής κατάστασης, παρουσιάζονται λαμβάνοντας υπόψη την περίοδο σποράς ή το επίπεδο πρωιμότητας που χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε κάθε νησί.

Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα δεν λαμβάνουν υπόψη την πραγματική καλλιεργούμενη έκταση για κάθε καλλιέργεια, αλλά παρουσιάζονται για ολόκληρο το νησί. Η καλλιεργούμενη έκταση λαμβάνεται υπόψη στη συνολική εκτίμηση των επιπτώσεων, δείτε περισσότερα εδώ.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις εξεταζόμενες καλλιέργειες για τα τρία νησιά, μπορείτε να επισκεφθείτε την αντίστοιχη ενότητα του εργαλείου ADAPT2CLIMA ή το αντίστοιχο παραδοτέο του έργου.

 

Κύπρος

Λαμβάνοντας υπόψη τον μέσο όρο του νησιού, όλες οι καλλιέργειες εκτός από την πατάτα, αναμένεται να είναι ευαίσθητες στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες, ειδικά σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP8.5.  Η ντομάτα αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο (-25% σε επίπεδο νησιού σύμφωνα και με τα δύο σενάρια), με εξαίρεση κάποιες κεντρικές και δυτικές περιοχές (Εικ. 1). Ωστόσο, η ντομάτα δεν καλλιεργείται εκτενώς στο νησί και η παραγωγή της γίνεται σε θερμοκήπια που βρίσκονται σε προστατευμένες συνθήκες ανάπτυξης.

Η απόδοση του σιταριού και του κριθαριού (Εικ. 2) αναμένεται να μειωθούν κατά μέσο όρο 2% και 5% για το σιτάρι, 6% και 12% για το κριθάρι, για τα σενάρια RCP4.5 και RCP8.5, αντίστοιχα.  Όσον αφορά στις πολυετείς καλλιέργειες,  η απόδοση της ελιάς αναμένεται να μειωθεί κατά 6% κατά μέσο όρο στο νησί και για τα δύο σενάρια,  ενώ η απόδοση στο αμπέλι κατά 11%  σύμφωνα με το ακραίο σενάριο RCP8.5.  Μόνο η πατάτα αναμένεται να ευνοηθεί από τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες, με αύξηση της απόδοσης της έως 12% σε σχέση με την παρούσα κατάσταση, σύμφωνα με το RCP8.5.

Σύμφωνα με τα ακραία κλιματικά σενάρια, το ακραία θερμό έτος αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο τις καλοκαιρινές καλλιέργειες (ντομάτα, ελιά, αμπέλι), ενώ οι χειμερινές και φθινοπωρινές καλλιέργειες (σιτάρι και κριθάρι) αναμένεται να μην επηρεαστούν ή να επηρεαστούν θετικά (πατάτα).  Στο ακραία ξηρό μελλοντικό έτος η απόδοση στο σιτάρι και στο κριθάρι αναμένεται να μειωθεί κατά 45% και 51%, αντίστοιχα, ενώ η απόδοση στη ντομάτα δε φαίνεται να επηρεάζεται. Στο ίδιο σενάριο, η πατάτα επηρεάζεται θετικά (+20%), λόγω των θερμότερων συνθηκών που επιτρέπουν στην βλαστητική περίοδο να ολοκληρωθεί πριν την καλοκαιρινή ξηρασία.

 

Εικόνα 1: Μεταβολή στην απόδοση της ντομάτας σε σχέση με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5 (αριστερά) και το RCP8.5 (δεξιά).

 

Εικόνα 2: Μεταβολή στην απόδοση του κριθαριού σε σχέση με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5 (αριστερά) και το RCP8.5 (δεξιά).

Κρήτη

Μεταξύ των υπό μελέτη νησιών, η Κρήτη φαίνεται να επηρεάζεται λιγότερο αρνητικά από τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες. Σε επίπεδο νησιού, αναμένονται μειώσεις μόνο για τη ντομάτα κατά 9% και για τα δύο σενάρια εκπομπών και για το αμπέλι  κατά 11% και 3% σύμφωνα με τα σενάρια RCP4.5 και 8.5, αντίστοιχα. Όσον αφορά στη ντομάτα αναμένονται μειώσεις στο μεγαλύτερο τμήμα του νησιού, ενώ μικρή αύξηση έως 10% αναμένεται σε κάποιες κεντρικές -ανατολικές περιοχές του νησιού, σύμφωνα και με τα δύο σενάρια εκπομπών (Εικ. 3). Ωστόσο, η ντομάτα δεν καλλιεργείται εκτενώς στο νησί, αλλά η παραγωγή της γίνεται σε θερμοκήπια που βρίσκονται σε προστατευμένες συνθήκες ανάπτυξης.

Η πατάτα, το κριθάρι και η ελιά αναμένεται να ευνοηθούν από την κλιματική αλλαγή, ειδικά σύμφωνα με το σενάριο RCP8.5, με αύξηση της απόδοσης τους σε επίπεδο νησιού, 21% για την πατάτα, 20% για το κριθάρι και 8% για την ελιά. Για το αμπέλι αναμένεται μείωση της απόδοσης κατά 11% για το RCP4.5 και 3% για το RCP8.5 κατά μέσο όρο στο νησί, ενώ παρατηρείται ετερογένεια στις χωρικές μεταβολές εντός του νησιού (Εικ. 4). Πράγματι, κυρίως σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένεται αύξηση της απόδοσης (>25%) στις δυτικές, βόρειες- κεντρικές και νότιες-κεντρικές περιοχές. Επιπλέον, ορισμένες ανατολικές περιοχές που χαρακτηρίζονται από μείωση της απόδοσης βάσει του RCP4.5, αναμένεται να επηρεαστούν θετικά σύμφωνα με το RCP8.5.

 Όσον αφορά στο ακραία ψυχρό έτος, αναμένονται μειώσεις στην απόδοση όλων των καλλιεργειών, με τη ντομάτα και το αμπέλι να επηρεάζονται λιγότερο. Σύμφωνα με το ακραία θερμό έτος,  όλες οι καλλιέργειες αναμένεται να επηρεαστούν και ειδικά η πατάτα, με μείωση της απόδοσης κατά 42%. Το αμπέλι επηρεάζεται περισσότερο από τις ξηρές συνθήκες, ενώ κατά το ακραία υγρό έτος αναμένεται να έχει την μεγαλύτερη αύξηση στην απόδοση (100%) σε σχέση με τις υπόλοιπες καλλιέργειες. Κατά το ακραία υγρό έτος η παραγωγή στην ελιά αναμένεται να αυξηθεί κατά 17% και στο κριθάρι κατά 89%. Αυτό οφείλεται κυρίως στον συνδυασμό βραχύτερων φαινολογικών φάσεων λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών σε συνδυασμό με τη διαθεσιμότητα νερού κατά τη διάρκεια των πιο σημαντικών φαινολογικών φάσεων που καθορίζουν την τελική παραγωγή (δηλ. ανθοφορία και γέμισμα καρπών/ φρούτων).

 

Εικόνα 3: Μεταβολή στην απόδοση της ντομάτας σε σχέση με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5 (αριστερά) και το RCP8.5 (δεξιά).

 

Εικόνα 4: Μεταβολή στην απόδοση του αμπελιού σε σχέση με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5 (αριστερά) και το RCP8.5 (δεξιά).

Σικελία

Όπως στα υπόλοιπα νησιά έτσι και στη Σικελία, η ντομάτα είναι η καλλιέργεια που αναμένεται να επηρεαστεί περισσότερο από την κλιματική αλλαγή,  με μείωση της απόδοσης της σε επίπεδο νησιού κατά 28% και 26%, σύμφωνα με τα RCP4.5 και 8.5, αντίστοιχα. Η μείωση της απόδοσης είναι ομοιογενής σε ολόκληρο το νησί (Εικ. 5). Ωστόσο, η ντομάτα καλλιεργείται κυρίως σε θερμοκήπια σε προστατευμένες συνθήκες ανάπτυξης. Οι υπόλοιπες ετήσιες καλλιέργειες αναμένεται να παρουσιάσουν αύξηση της απόδοσης τους κατά 13% και 32% για την πατάτα, 7% και 19% για το κριθάρι, 4% και 16% για το σιτάρι, σύμφωνα με τα RCP4 .5 και 8.5, αντίστοιχα.

Ανάμεσα στις πολυετείς καλλιέργειες, το σταφύλι αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά σε επίπεδο νησιού από τις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες, ειδικά σύμφωνα με το RCP8.5 (-13% σε σύγκριση με το παρόν). Αν λάβουμε υπόψη τη χωρική κατανομή στο RCP8.5, η μείωση της απόδοσης στο μεγαλύτερο τμήμα του νησιού αντισταθμίζεται από την μεγάλη αύξηση στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού. Αντίθετα, σύμφωνα με το RCP8.5, στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής δεν παρατηρείται μεταβολή της απόδοσης ή παρατηρούνται αυξήσεις άνω του 20% και μειώσεις 10-20% στα κεντρικά και νότια τμήματα του νησιού. Η απόδοση της ελιάς αναμένεται να αυξηθεί κατά 8% κατά μέσο όρο στο νησί σύμφωνα με το RCP8.5.

Σύμφωνα με τα ακραία μελλοντικά κλιματικά σενάρια, με εξαίρεση την ντομάτα, όλες οι καλλιέργειες αναμένεται να επωφεληθούν από τα ακραία ψυχρά και υγρά χρόνια και ιδίως οι πατάτες και τα δημητριακά. Αντ 'αυτού, σε  ακραία θερμές και ξηρές συνθήκες, αναμένεται αύξηση της απόδοσης μόνο για την πατάτα (+ 22% για το ακραία ξηρό και + 18% για το ακραία θερμό σενάριο). Η ντομάτα και το αμπέλι αναμένεται να επηρεαστούν αρνητικά από αυτές τις ακραίες κλιματικές συνθήκες, παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη μείωση στην απόδοση τους σε σχέση με τις άλλες καλλιέργειες (-62% και 68% για την ντομάτα, -57% και -62% για το σταφύλι, σε ακραία ξηρές και θερμές συνθήκες, αντίστοιχα).

 

Εικόνα 5: Μεταβολή στην απόδοση της ντομάτας σε σχέση με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5 (αριστερά) και το RCP8.5 (δεξιά).

 

Εικόνα 6: Μεταβολή στην απόδοση του αμπελιού σε σχέση με την παρούσα κατάσταση σύμφωνα με το σενάριο εκπομπών RCP4.5 (αριστερά) και το RCP8.5 (δεξιά).

Συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία

Η μεθοδολογία για την αξιολόγηση των συνολικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον γεωργικό τομέα βασίστηκε στο σχετικό εννοιολογικό πλαίσιο που παρουσιάζεται στην 5η Έκθεση Αξιολόγησης (AR5) της IPCC (2014). Σύμφωνα με αυτό, οι συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι αποτέλεσμα της ανάδρασης μεταξύ της κλιματικής αλλαγής (κίνδυνος) και της ευαισθησίας των εκτιθέμενων συστημάτων και του πληθυσμού.

Συγκεκριμένα για τον τομέα της γεωργίας, θεωρείται πως η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την απόδοση των καλλιεργειών και τη διαθεσιμότητα του νερού (ενδιάμεσες επιπτώσεις), ενώ η έκθεση και η τρωτότητα του αγροτικού τομέα θεωρείται πως έχουν ένα επιπρόσθετο αντίκτυπο στις συνολικές επιπτώσεις. Η έκθεση αναφέρεται στις καλλιεργούμενες εκτάσεις των υπό εξέταση καλλιεργειών και στην συγκέντρωση αγροτικού πληθυσμού, ενώ η ευαισθησία αναφέρεται στον αγροτικό πληθυσμό και στις καλλιέργειες.

Για την ανάλυση των συνολικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, επελέγη η προσέγγιση των σύνθετων δεικτών, ενώ τα δεδομένα για τον καθένα από τους παραπάνω δείκτες κανονικοποιήθηκαν με τη χρήση ενός συστήματος πέντε κλάσεων για την αντιστοίχιση των τιμών των συνολικών επιπτώσεων σε ένα εύρος τιμών από «Καμία» έως «Υψηλή».

Οι συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παρουσιάζονται σε δημοτικό επίπεδο για όλα τα νησιά.

Στη συνέχεια, παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά αποτελέσματα της συνολικής αξιολόγησης των επιπτώσεων για τα τρία νησιά, για τις καλλιέργειες για τις οποίες αναμένονται οι υψηλότερες επιπτώσεις. Περισσότερα αποτελέσματα σχετικά με την αξιολόγηση των συνολικών επιπτώσεων για καθεμία από τις εξεταζόμενες καλλιέργειες μπορούν να αναζητηθούν μέσω της αντίστοιχης ενότητας του  εργαλείου ADAPT2CLIMA.

Σικελία

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το δυτικό και νότιο τμήμα της Σικελίας αναμένεται να είναι πιο ευαίσθητο στην κλιματική αλλαγή, ειδικά όσον αφορά τα αμπέλια και τις ελιές («Μέτρια προς Υψηλή» επίπτωση).

Αμπέλι

Οι αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για τα αμπέλια σύμφωνα με το RCP4.5 κυμαίνονται από «Χαμηλές» έως «Υψηλές» για τους περισσότερους δήμους της Σικελίας. «Μέτρια προς Υψηλή» συνολική επίπτωση αναμένεται για μεγάλο μέρος των δήμων, ιδίως στο δυτικό τμήμα του νησιού, ενώ υπάρχουν επίσης μερικοί δήμοι που αναμένουν «Υψηλές» συνολικές επιπτώσεις. Όσον αφορά το RCP8.5, οι αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις είναι γενικά χαμηλότερες, ενώ ο αριθμός των δήμων που δεν αναμένεται να αντιμετωπίσουν αρνητικές επιπτώσεις είναι σημαντικά υψηλότερος.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Σικελίας: Αμπέλια – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)

Ελιά

Οι αναμενόμενες επιπτώσεις για την καλλιέργεια της ελιάς σύμφωνα με το RCP4.5 ταξινομούνται στην κατηγορία από «Μέτρια» έως «Υψηλή» για το δυτικό και νότιο τμήμα της Σικελίας, σε αντίθεση με το βορειοανατολικό τμήμα όπου δεν αναμένονται αρνητικές επιπτώσεις. Όσον αφορά το RCP 8.5, οι αναμενόμενες συνολικές αρνητικές επιπτώσεις είναι πιο ήπιες, ως επί το πλείστον στην κατηγορία «Μέτρια», και επηρεάζουν λιγότερους δήμους.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Σικελίας: Ελιές – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)

Τομάτες

Οι αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για τις τομάτες στη Σικελία σύμφωνα με το RCP4.5 κυμαίνονται από «Χαμηλές προς Μέτριες» έως «Υψηλές» για όλους τους δήμους όπου καλλιεργείται η τομάτα. Η αναμενόμενη κατάσταση σε σχέση με το RCP8.5 είναι αρκετά δυσμενέστερη, καθώς σχεδόν όλοι οι δήμοι αναμένεται να αντιμετωπίσουν «Υψηλές» συνολικές επιπτώσεις. Ωστόσο, σημειώνεται ότι αυτά τα αποτελέσματα αναφέρονται στην καλλιέργεια τομάτας σε ανοιχτές συνθήκες, καθώς αυτές που καλλιεργούνται σε θερμοκήπια προστατεύονται περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Σικελίας: Τομάτες – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)

Κρήτη

Οι καλλιέργειες στην Κρήτη που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο από τις συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι το αμπέλι και οι ελιές (σε ορισμένες περιοχές του νησιού).

Αμπέλι

Σύμφωνα με το RCP4.5,  οι συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για τα αμπέλια αναμένονται να είναι δυσμενείς σχεδόν σε όλους τους δήμους της Κρήτης. Οι αρνητικές επιπτώσεις αναμένεται κυρίως να είναι από χαμηλές έως μέτριες προς υψηλές. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένεται ότι θα επηρεαστούν λιγότερες περιοχές αρνητικά ενώ και οι συνολικές αρνητικές επιπτώσεις θα είναι ελαφρώς ηπιότερες.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Κρήτης: Αμπέλια – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)

Ελιά

Σύμφωνα με το RCP4.5, οι συνολικές αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για τις ελιές αναμένονται να είναι από μέτριες έως μέτριες προς υψηλές και αφορούν κυρίως το νότιο τμήμα του νησιού, ενώ η πλειοψηφία των Δήμων δεν αναμένεται να επηρεαστεί αρνητικά. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται μικρότερες συνολικές επιπτώσεις στο νησί σε σχέση με το RCP4.5. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις για την εν λόγω καλλιέργεια κατατάσσονται στην κατηγορία επίπτωσης «Μέτρια» και αναμένονται στο νότιο και ανατολικό τμήμα του νησιού.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Κρήτης: Ελιά – (α) RCP 4.5 και (β) RCP 8.5

Τομάτα

Σύμφωνα με το RCP4.5, αναμένονται γενικά χαμηλές έως και μέτριες συνολικές αρνητικές επιπτώσεις για την καλλιέργεια τομάτας στην Κρήτη. Σχεδόν η ίδια εικόνα παρατηρείται και για την περίπτωση του RCP8.5.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Κρήτης: Tομάτα – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)

Κύπρος

Οι καλλιέργειες στην Κύπρο που αναμένεται να επηρεαστούν περισσότερο από τις συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι η ελιά και το αμπέλι, αλλά και το κριθάρι σε μικρότερο βαθμό.

 

Ελιά

Σύμφωνα με το RCP4.5, οι συνολικές αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για την παραγωγή ελιών αναμένεται να είναι από χαμηλές έως υψηλές, ενώ δεν αναμένονται αρνητικές επιπτώσεις σε υψηλότερα υψόμετρα. Πιο συγκεκριμένα στο νότιο τμήμα αναμένονται κυρίως από χαμηλές, έως και μέτριες προς υψηλές επιπτώσεις, ενώ μέτριες προς υψηλές επιπτώσεις αναμένονται σε δήμους στην Επαρχία της Λευκωσίας και της Λάρνακας. Σύμφωνα με το RCP8.5, αναμένονται χαμηλότερες συνολικές επιπτώσεις και σε λιγότερες περιοχές στο νησί σε σχέση με το σενάριο RCP4.5. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις για την εν λόγω καλλιέργεια κατατάσσονται στην κατηγορία επίπτωσης «μέτρια προς υψηλή» και αναμένονται σε ορισμένους δήμους των Επαρχιών της Λευκωσίας και της Λάρνακας.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Κύπρου: Ελιά – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)

Αμπέλι

Σύμφωνα με το RCP4.5, οι συνολικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην καλλιέργεια αμπελιού στην Κύπρο αναμένεται να είναι χαμηλές έως και μέτριες προς υψηλές, ενώ υπάρχουν και δήμοι όπου δεν αναμένονται αρνητικές επιπτώσεις. Οι περιοχές όπου αναμένονται οι μεγαλύτερες επιπτώσεις βρίσκονται στο κεντρικό και δυτικό μέρος της Κύπρου.  Όσον αφορά το RCP8.5, οι συνολικές επιπτώσεις αναμένεται να είναι υψηλότερες σε αρκετούς δήμους σε σχέση με το σενάριο RCP4.5. Οι δήμοι όπου αναμένονται οι μεγαλύτερες επιπτώσεις (μέτριες προς υψηλές) βρίσκονται στην Επαρχία της Λάρνακας, της Λεμεσού και της Πάφου.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Κύπρου: Αμπέλι – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά).

Κριθάρι

Σύμφωνα με το RCP4.5, παρατηρείται ότι οι συνολικές αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής για την παραγωγή κριθαριού στην Κύπρο αναμένεται να είναι χαμηλές έως και μέτριες προς υψηλές. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αναμένεται να πλήξουν το βόρειο και ανατολικό τμήμα της Κύπρου και συγκεκριμένα ορισμένους δήμους των Επαρχιών Λευκωσίας, Λάρνακας και Αμμόχωστου, ενώ στο κεντρικό τμήμα της Κύπρου δεν αναμένονται αρνητικές επιπτώσεις. Παρόμοια είναι η εικόνα και στην περίπτωση του RCP8.5.

Αναμενόμενες συνολικές επιπτώσεις κλιματικής αλλαγής στη γεωργία της Κύπρου: Κριθάρι – RCP 4.5 (αριστερά) και RCP 8.5 (δεξιά)